Industrieel Museum Zeeland pioniert met aquathermie in historisch erfgoed

Geschreven op: 21 april 2026 | Terug naar het overzicht

Industrieel Museum Zeeland pioniert met aquathermie in historisch erfgoed
Het Industrieel Museum Zeeland in Sas van Gent zet een belangrijke stap richting de toekomst. Als partner in het internationale project Aquathermie-energie in erfgoed werkt het museum mee aan een innovatieve koppeling tussen erfgoedzorg en energietransitie. Dit project loopt van oktober 2025 tot september 2028 en wordt mede mogelijk gemaakt door Interreg Vlaanderen-Nederland.
In een tijd waarin Europa, Vlaanderen en Nederland ambitieuze klimaatdoelstellingen nastreven, staat één vraag centraal: hoe kunnen we historisch erfgoed verduurzamen zonder afbreuk te doen aan de monumentale waarde? Aquathermie biedt hiervoor een veelbelovende oplossing. Door warmte te winnen uit oppervlaktewater – zoals kanalen, vijvers en grachten – ontstaat een duurzaam alternatief voor traditionele energiebronnen.

Samenwerking over de grens
Het project brengt een sterk grensoverschrijdend netwerk samen van organisaties uit Vlaanderen en Nederland. Partners zoals Stichting Kempens Landschap, Brabants Landschap, OCMW Lier, Stad Diest, Erfgoedstichting Vlaams-Brabant, Extraqt en Waterprof bundelen hun kennis op het gebied van erfgoedbeheer, techniek en watermanagement. Samen realiseren zij vijf demonstratieprojecten, elk in een andere erfgoedcontext.
Parallel daaraan wordt een zogeheten Community of Practice opgebouwd: een platform waarin kennis, ervaringen en resultaten worden gedeeld. Zo wordt de toepassing van aquathermie binnen de erfgoedsector versneld en breder toegankelijk gemaakt.

Innovatie in de suikerloods
Een van de meest zichtbare en spraakmakende toepassingen komt tot stand in de historische suikerloods van het Industrieel Museum Zeeland. Hier wordt een innovatief aquathermiesysteem gekoppeld aan het kanaal Gent-Terneuzen.
Via een warmtewisselaar en warmtepomp wordt energie uit het kanaalwater benut om een deel van het museum te verwarmen. Deze installatie is niet verborgen, maar juist zichtbaar en beleefbaar gemaakt voor bezoekers. Met behulp van live data kunnen zij volgen hoe energie wordt opgewekt en gebruikt.

Museum als leerplek voor de energietransitie
Met dit project onderstreept het Industrieel Museum Zeeland zijn rol als plek waar verleden en toekomst samenkomen. De suikerloods blijft niet alleen een tastbare herinnering aan het industriële verleden, maar wordt ook een levende demonstratie van duurzame innovatie.
Bezoekers ervaren hier hoe historische gebouwen een actieve rol kunnen spelen in de energietransitie — zonder hun karakter te verliezen. Het museum ontwikkelt zich daarmee tot een inspirerende leeromgeving voor een breed publiek, van beleidsmakers tot techniekstudenten en geïnteresseerde bezoekers.